Geschiedenis van vastenavond en het rijnlands carnaval

De vastenavond zoals we hem nu kennen in Limburg en delen van Brabant is ontstaan in de 19 eeeuw in het Duitse Rijnland. In de 14 eeeuw echter werd er al vastenavond gevierd dit kun je bijvoorbeeld zien op een schilderij van Pieter Breugel met de naam "de strijd van vasten avond tegen Vasten".
Bron: www.pinmaekers.nl.

Vasten

Vasten is een periode waarin bepaalde gerechten zoals vlees niet gegeten mogen worden.
De vastentijd is door de kerk ingesteld en duurt zes weken van Aswoensdag tot Pasen.
Je kunt begrijpen dat de mensen voor de vastentijd nog eens lekker wilde eten, drinken en feesten. Dat gebeurde op de avond voor de vasten, de vastenavond.

Carnaval

Sommige mensen zeggen dat de naam Carnaval eigenlijk uit twee woorden bestaat,Carne Vale en dat betekend afscheid van het vlees. Andere mensen beweren dat het woord Carnaval van het Duitse Faselnacht afgeleid is. Deze benaming verwijst naar een lentefeest. Het woord Carnaval komt volgens deze mensen af van de woorden Carrus Navalis, die scheepswagen betekenen. Bij verschillende volkeren speelden een schip op wielen namelijk een belangrijke rol bij de lentefeesten. Zelfs nu nog trekt de zogenaamde Blauwe schuit door het Duitse Rijnland ter inluiding van de Carnaval.

Volksfeest

Vastenavond was in de middeleeuwen een echt volksfeest. Een feest voor het hele volk. In de 18 een 19 eeeuw sprak men van een volks feest. Het woord volks wordt hier echter negatief bedoeld. De kerk, de overheid en de burgerij vonden het maar niks.

In veel Limburgse dorpen trokken kinderen en volwassenen op de zondag voor de vasten van huis tot huis. Ze waren soms verkleed, zongen liedjes, speelden op de foekepot en bedelden. Zo zamelden ze spek en worst in , dat later thuis of in de herberg werd gebraden. Ze aten dat op en dronken daarbij veel bier. Ook de kinderen dronken bier.

Soms werden er ook spelen georganiseerd zoals gansslaan of haring bijten. In sommige plaatsen werden deze spelen door de burgemeester verboden. Het gans slaan of gansrijden wordt nu nog op enkele plaatsen gedaan onder protest van de dierenliefhebbers.

Het Rijnlandse Carnaval

Ongeveer zestig kilometer ten oosten van Limburg stroomt de Rijn. Dit gebied noemen we het Rijnland. Een belangrijke plaats in het Rijnland is Keulen. In deze grote stad woonden in die tijd een groepje literairen, mensen die graag schreven en lazen. Zo lazen ze ook boeken van Goethe een bekende schrijver. Goethe was in 1788 in Rome geweest en was onder de indruk van de Carnaval daar. Hij schreef dar een boek over. Ze hadden ook interesse in toneel zoals de Commedia dell’ arte, een bepaalde vorm van toneel spelen. Hierin speelden figuren zoals de nar, de clown en de domino een grote rol.

Zij buitelden en dolden over het toneel en maakten heel vaak bepaalde gebeurtenissen belachelijk. Keulen was in die tijd bezet geweest door het leger van Napoleon, maar in 1815 werden de Pruisen de baas. Het groepje literairen dacht vol verlangen terug aan de tijd dat Keulen nog een stad was van pracht en praal. In de middeleeuwen bijvoorbeeld werd de keizer in een prachtige optocht Keulen binnen gereden.

In 1823 kreeg het gezelschap het idee om ook een optocht te gaan organiseren met veel pracht en praal. In plaats van de Keizer werd nu Held Karnaval geboren. De held reed in een prachtige pronkwagen en werd begeleid door militairen (de huidige raad van Elf).
Later ging men ook onderscheidingen uitreiken en gingen er dansmarietjes mee. In 1825 verscheen de eerste carnavalskrant en Held Karnaval werd later prins Carnaval genoemd.

Van Rijnland naar Limburg

Vanuit Keulen is de carnavalsviering verspreid over het hele Rijnland. Ook in enkele Limburgse steden had men kontakten met plaatsen in Duitsland. En zo werd ook de carnaval in Limburg en Brabant bekend. Sommige carnavalsverenigingen bestaan al heel lang zoals in Maastricht vanaf 1839 en Venlo vanaf 1842.

Gelukkig hebben nu de overheid en de kerk geen problemen meer met de Carnaval.

Reageren op de site? Wil je dingen aanleveren voor de site? Mail naar pr@schorsbos.nl Wil je onze nieuwsbrief ontvangen?